Gramatyka
z Zap Zub, domu języka kosmitów
Gramatyka języka kosmitów jest celowo mała. Dzięki niej budujesz własne zdania, a nawet wymyślasz własne słowa. Jest 6 reguł i dwa dialekty.
1. Dźwięki i sylaby
Każde kosmiczne słowo składa się z sylab. Sylaba ma początek, samogłoskę i czasem koniec. Dlatego wszystko brzmi jak zap.
| Początek | Samogłoska | Koniec |
|---|---|---|
| z, b, p, v, d, bl | a, e, i, o, u | b, p albo nic |
Przykłady: bop, blub, vip vop. Jedynym wyjątkiem jest zibzidi, klasyk, który zawsze tak się pisał.
2. Powtarzanie
Powtórzenie ostatniej sylaby słowa znaczy „więcej”. W rzeczownikach liczy, w przymiotnikach wzmacnia.
| Słowo | 1× | 2× | 3× |
|---|---|---|---|
| vip vop | jeden przyjaciel | dwóch przyjaciół | wielu przyjaciół |
| zap zub | dobry | bardzo dobry | mega dobry |
| bleb | nie (przeczenie) | nie! | – |
Do liczenia na oko wystarczy powtórzenie. Do dokładnych liczb są liczebniki. Wszystkie zaczynają się na de i przechodzą po kolei przez samogłoski, najpierw z b, potem z p:
| Liczba | Alien |
|---|---|
| zero | deb |
| jeden | deba |
| dwa | debe |
| trzy | debi |
| cztery | debo |
| pięć | debu |
| sześć | depa |
| siedem | depe |
| osiem | depi |
| dziewięć | depo |
| dziesięć | depu |
| sto | debab |
| tysiąc | debub |
3. Osoby
Wszystkie słowa osobowe zaczynają się na v, na przykład vip vop (przyjaciel), vabi (mama) i vapi (tata).
Żeby powiedzieć, do kogo coś należy, dodaje się b na końcu:
| vub | vapo bub | pupup |
| twój | skarpetka | śmierdzieć |
→ Twoja skarpetka śmierdzi!
4. Szyk zdania
Kosmiczne zdanie ma taki szyk: kto, potem co, potem czasownik. Nie ma rodzajników, a słowo „jest” kosmici po prostu pomijają.
| vi | bop | zap |
| ja | jedzenie | chcieć |
→ Chcę jeść.
| babab | bopa |
| czekolada | pyszny |
→ Czekolada jest pyszna!
5. Partykuły i pytania
Małe partykuły stoją tuż przed czasownikiem. Pytanie ma na końcu zo.
| Alien | Polski | Glorp |
|---|---|---|
| bleb | nie | nok |
| dib | już | ka |
| dub | jeszcze nadejdzie | dub |
| zo | pytanie | zo |
| ba | i | ba |
| be | albo | be |
| bo | ale | bo |
| bu | bo | bu |
| zab | też | zab |
| vi | zeb | bleb | zap |
| ja | spać | nie | chcieć |
→ Nie chcę spać!
Małe słowa na p mówią, gdzie coś jest. Stoją przed rzeczą:
Wszystkie słowa pytające zaczynają się na zo i stoją na początku zdania:
| Alien | Polski | Zbudowane z |
|---|---|---|
| zovi | kto | zo + vi |
| zoda | co | – |
| zobub | gdzie | zo + bub |
| zodub | kiedy | zo + dub |
| zo zo | dlaczego | – |
| zobi | jak | – |
| zobub | vu | zo |
| gdzie | ty | pytanie |
→ Gdzie jesteś?
6. Tworzenie nowych słów
Z jednego słowa można zrobić nowe. Dodaje się końcówkę albo łączy dwa słowa. Tak powstają całe rodziny wyrazów.
Końcówkami
Końcówka mówi, jakie słowo z tego wychodzi:
| Końcówka | Tworzy … | Przykłady |
|---|---|---|
| -a | przymiotnik | zip → zipa (szybki), pipap → pipapa (śmieszny), pup → pupa (smutny), zeb → zeba (zmęczony), bop → bopa (pyszny) |
| -o | rzeczownik | pob → pobo (Ziemia), bib → bibo (oko), dop → dopo (ucho), dap → dapo (piosenka), dab → dabo (taniec) |
| -i | czasownik | zub → zubi (lubić), vop → vopi (pomagać), pep → pepi (uczyć się), zup → zupi (przegrać), blo → blobi (brać prysznic) |
| -da | słowo czasu | bli → blida (dzień), zeb → zebda (noc), blab → blabda (przerwa), pob → pobda (zawsze), pi → pida (teraz) |
| -zi | przezwisko | zeb → zebzi (śpioch), blabla → blablazi (gaduła), pup → pupzi (beksa), bop → bopzi (żarłok), bleb → blebzi (psuja) |
| -b | słowo dzierżawcze | vi → vib (mój), vu → vub (twój), va → vab (jego/jej), vi vi → vivib (nasz), vu vu → vuvub (wasz) |
Jeśli słowo już kończy się samogłoską, po prostu się ją zmienia: dobo (mózg) → doba (mądry) → dobi (myśleć).
Zasada: w większości słów końcówka zdradza część mowy. Rzeczowniki kończą się na -o lub -u, czasowniki na -i, przymiotniki na -a. Osoby i zawody zaczynają się na v, kolory na bl, jak bli (słońce), a liczebniki na de.
Łączeniem słów
Z va na końcu dostajesz osobę, z bub miejsce:
| Części | Wynik | Dosłownie |
|---|---|---|
| pib + va | pib va (dziecko) | mały + on/ona |
| pobo + va | pobo va (człowiek) | Ziemia + on/ona |
| zop + bub | zop bub (statek kosmiczny) | kosmita + dom |
| pipo + bop | pipo bop (glut) | nos + jeść, jedzenie |
| vapo + bub | vapo bub (skarpetka) | stopa + dom |
| diba + vabi | diba vabi (babcia) | stary + mama |
| bleb + pep | bleb pep (wakacje) | nie + szkoła |
| pubup + bub | pubup bub (kibel) | pierdzieć, bąk + dom |
| zopa + bop | zopa bop (brokuł) | zielony + jeść, jedzenie |
| bobu + bub | bobu bub (ślimak) | powolny + dom |
| pob + bodo | pob bodo (dinozaur) | duży + pies |
| zub + blida | zub blida (urodziny) | serce + dzień |
| babab + dobo | babab dobo (brainrot) | czekolada + mózg |
| bleb + bap + va | bleb bap va (NPC) | nie + grać + on/ona |
Słowa złożone w słowniku: 79. Twoja kolej: co mogłoby znaczyć bodo va? Śmieszne połączenia znajdziesz w docinkach.
7. Dialekty
Obok zwykłego dialektu zap jest też dialekt glorp. Dla niektórych słów ma własne formy z g, r, n, k i m. Gramatyka w obu jest taka sama. Skąd się wziął, opowiada historia.
