Dil bilgisi
uzaylı dilinin evi Zap Zub’dan
Uzaylı dilinin dil bilgisi bilerek küçük tutuldu. Onunla kendi cümlelerini kurar, hatta kendi kelimelerini türetirsin. 6 kural ve iki lehçe var.
1. Sesler ve heceler
Her uzaylı kelimesi hecelerden oluşur. Bir hecenin bir başı, bir ünlüsü ve bazen bir sonu vardır. Bu yüzden her şey zap gibi duyulur.
| Baş | Ünlü | Son |
|---|---|---|
| z, b, p, v, d, bl | a, e, i, o, u | b, p ya da hiçbir şey |
Örnekler: bop, blub, vip vop. Tek istisna zibzidi; bu klasik hep böyle yazıldı.
2. Tekrar
Bir kelimenin son hecesini tekrarlamak «daha fazla» demektir. İsimlerde sayar, sıfatlarda güçlendirir.
Kabaca saymak için tekrar yeter. Tam sayılar için sayı kelimeleri var. Hepsi de ile başlar ve ünlüleri sırayla dolaşır, önce b ile, sonra p ile:
| Sayı | Alien |
|---|---|
| sıfır | deb |
| bir (1) | deba |
| iki | debe |
| üç | debi |
| dört | debo |
| beş | debu |
| altı | depa |
| yedi | depe |
| sekiz | depi |
| dokuz | depo |
| on | depu |
| yüz | debab |
| bin | debub |
3. Kişiler
Bütün kişi kelimeleri v ile başlar, örneğin vip vop (arkadaş), vabi (anne) ve vapi (baba).
Bir şeyin kime ait olduğunu söylemek için sona b eklenir:
| vub | vapo bub | pupup |
| senin | çorap | kokmak |
→ Çorabın kokuyor!
4. Cümle düzeni
Uzaylıca bir cümle şu sırayı izler: kim, sonra ne, sonra fiil, tıpkı Türkçedeki gibi. «Bir» gibi kelimeler kullanılmaz ve uzaylılar «-dir» ekini de atlar.
| vi | bop | zap |
| ben | yemek | istemek |
→ Yemek istiyorum.
| babab | bopa |
| çikolata | lezzetli |
→ Çikolata çok lezzetli!
5. Parçacıklar ve sorular
Küçük parçacıklar fiilin hemen önünde durur. Bir sorunun sonunda zo vardır.
| Alien | Türkçe | Glorp |
|---|---|---|
| bleb | değil | nok |
| dib | çoktan | ka |
| dub | daha olacak | dub |
| zo | soru | zo |
| ba | ve | ba |
| be | veya | be |
| bo | ama | bo |
| bu | çünkü | bu |
| zab | de | zab |
| vi | zeb | bleb | zap |
| ben | uyumak | değil | istemek |
→ Uyumak istemiyorum!
p ile başlayan küçük kelimeler bir şeyin nerede olduğunu söyler. Şeyin önünde dururlar:
Bütün soru kelimeleri zo ile başlar ve cümlenin başında durur:
| zobub | vu | zo |
| nerede | sen | soru |
→ Neredesin?
6. Yeni kelimeler türetmek
Bir kelimeden yeni kelimeler türetilebilir. Ya bir ek eklenir ya da iki kelime birleştirilir. Böylece bütün kelime aileleri doğar.
Eklerle
Ek, nasıl bir kelime çıkacağını söyler:
| Ek | Yaptığı … | Örnekler |
|---|---|---|
| -a | sıfat | zip → zipa (hızlı), pipap → pipapa (komik), pup → pupa (üzgün), zeb → zeba (yorgun), bop → bopa (lezzetli) |
| -o | isim | pob → pobo (Dünya), bib → bibo (göz), dop → dopo (kulak), dap → dapo (şarkı), dab → dabo (dans) |
| -i | fiil | zub → zubi (sevmek), vop → vopi (yardım etmek), pep → pepi (öğrenmek), zup → zupi (kaybetmek), blo → blobi (duş almak) |
| -da | zaman kelimesi | bli → blida (gün), zeb → zebda (gece), blab → blabda (teneffüs), pob → pobda (her zaman), pi → pida (şimdi) |
| -zi | lakap | zeb → zebzi (uykucu), blabla → blablazi (geveze), pup → pupzi (sulugöz), bop → bopzi (obur), bleb → blebzi (oyunbozan) |
| -b | iyelik | vi → vib (benim), vu → vub (senin), va → vab (onun), vi vi → vivib (bizim), vu vu → vuvub (sizin) |
Kelime zaten ünlüyle bitiyorsa sadece ünlü değiştirilir: dobo (beyin) → doba (akıllı) → dobi (düşünmek).
Pratik kural: çoğu kelimede son ek sözcük türünü ele verir. İsimler -o ya da -u ile, fiiller -i ile, sıfatlar -a ile biter. Kişiler ve meslekler v ile, renkler bli (güneş) gibi bl ile, sayılar de ile başlar.
Kelimeleri birleştirerek
Sona va eklersen bir kişi, bub eklersen bir yer elde edersin:
| Parçalar | Sonuç | Kelimesi kelimesine |
|---|---|---|
| pib + va | pib va (çocuk) | küçük + o |
| pobo + va | pobo va (insan) | Dünya + o |
| zop + bub | zop bub (uzay gemisi) | uzaylı + ev |
| pipo + bop | pipo bop (sümük) | burun + yemek, yemek |
| vapo + bub | vapo bub (çorap) | ayak + ev |
| diba + vabi | diba vabi (nine) | yaşlı + anne |
| bleb + pep | bleb pep (tatil) | değil + okul |
| pubup + bub | pubup bub (tuvalet) | osurmak, osuruk + ev |
| zopa + bop | zopa bop (brokoli) | yeşil + yemek, yemek |
| bobu + bub | bobu bub (salyangoz) | yavaş + ev |
| pob + bodo | pob bodo (dinozor) | büyük + köpek |
| zub + blida | zub blida (doğum günü) | kalp + gün |
| babab + dobo | babab dobo (brainrot) | çikolata + beyin |
| bleb + bap + va | bleb bap va (NPC) | değil + oynamak + o |
Şimdiden 79 birleşik kelime var. Sen de dene: bodo va ne anlama gelebilir? Komik birleşimler şakalarda.
7. Lehçeler
Normal zap lehçesinin yanında bir de glorp lehçesi var. Bazı kelimeler için g, r, n, k ve m ile kendi biçimleri vardır. Dil bilgisi ikisinde de aynıdır. Nereden geldiğini tarihçe anlatıyor.
